Basisscholen in gesprek over financiële educatie: ‘Geen invloed op thuissituatie, wel op bewustwording’

Op woensdag 4 februari vond in Den Haag de Meesters- en juffendag plaats van geldlessen.nl. De bijeenkomst was georganiseerd voor basisscholen die onlangs subsidie ontvingen voor financiële educatie op hun school. Leerkrachten uit het hele land deelden praktische tips en ideeën met elkaar om financiële educatie een plek te geven binnen het basisonderwijs. “Hier is geen standaardaanpak voor.”

De Meesters- en juffendag vond plaats op het ministerie van Financiën in Den Haag. Hier kregen de leerkrachten informatie over geldlessen en een presentatie over de Week van het Geld en konden ze een informatiemarkt met aanbieders bezoeken. Maar de middag draaide vooral om het gesprek met elkaar over hoe je financiële educatie organiseert op school. Dat deden ze in kleine groepjes aan de hand van verschillende onderwerpen.

Rol van social media

Een van die onderwerpen was de manier waarop leerlingen in aanraking komen met geld en (online) verleidingen om aankopen te doen. Daarbij ging het al snel over de rol van social media. ‘Juf, ik heb op Tiktok gezien…’ klinkt het volgens een leerkracht regelmatig in de klas. Mede door slimme algoritmes komen leerlingen snel in de verleiding om (onbewust) aankopen te doen.

Ook familievlogs en influencers hebben invloed. Leerlingen zien bijvoorbeeld hoe andere gezinnen gezellig met z’n allen naar een pretpark gaan en vertellen daarover aan hun ouders. Die ouders gunnen hun kind ook zo’n uitje, maar hebben er niet allemaal het geld voor. Eigenlijk zouden ze dat moeten kunnen bespreken met hun kind, maar dat vinden ze vaak lastig. En dus kopen ze toch maar kaartjes, ook al kunnen ze eigenlijk nauwelijks rondkomen. Dit laat zien hoe belangrijk de rol van ouders is bij de financiële opvoeding van hun kinderen.

Dilemma’s

Voor leerkrachten levert dit soort situaties soms best dilemma’s op, vertelt een van de aanwezigen. “Van sommige leerlingen weet je dat ze het niet breed hebben. Als zij op hun verjaardag dan wel met een dure traktatie komen aanzetten, geeft dat wel te denken. Tegelijkertijd wil je daar niet over oordelen. Voor ouders is dit misschien wel een manier van compensatie voor het feit dat hun kind dat jaar niet op vakantie kan.”

Hoewel je als leraar geen invloed hebt op de thuissituatie, kun je wel degelijk impact maken, vindt een leerkracht. “Bijvoorbeeld door er in de klas het gesprek over aan te gaan. En zo leerlingen bewuster te maken van de rol van geld.”

Vertaling van plannen naar praktijk

Maar hoe pak je dat aan? Hoe vertaal je plannen en subsidies naar concrete activiteiten? Een veelgehoord begrip hierbij is integratie. Als het gaat om geld en aankopen doen zijn er bijvoorbeeld slimme koppelingen te maken met andere lessen. Een leerkracht vertelt over de smaaklessen op haar school: “Sommige leerlingen eten alleen halal. Dat is vaak twee keer zo duur. En daardoor een mooi haakje om het gesprek over geld aan te gaan.”

Een andere leerkracht vertelt dat op haar school het hele jaar door een klein winkeltje staat. “Gedurende het jaar maken we hier op verschillende manieren gebruik van. Rond Sinterklaas maken en verkopen ze bijvoorbeeld zelf chocoladeletters. En momenteel hebben we het winkeltje ingericht als apotheek. Zo kun je verschillende thema’s aan elkaar koppelen om het onderwerp geld en betalen invulling te geven.” 

Ook excursies kunnen hiervoor een geschikte vorm zijn. Naar een supermarkt of de bloemenveilig, bijvoorbeeld. “De uitdaging is om los van lesmethodes leuke dingen te bedenken”, zegt een leerkracht. “Onze ervaring is dat vooral jonge leraren daar soms wat meer moeite mee hebben. Die houden vaak nog meer vast aan het vastgestelde lesprogramma. Terwijl we in deze tijd alle creativiteit hard nodig hebben.”

Kennis delen

Financiële educatie is niet het enige waar scholen ‘iets mee moeten’. Het is voor scholen een bekende uitdaging. Hoe krijg je op een efficiënte manier het curriculum dekkend? Met andere woorden: hoe bied je leerlingen een rijke onderwijstijd zónder als lerarenteam extreem lange dagen te maken? “Het gesprek daarover moet je binnen je team blijven voeren”, vindt een leerkracht.

De nieuwe kerndoelen zijn hiervoor een mooi haakje. Sommige scholen hebben de afgelopen tijd al een koppeling proberen te maken tussen de kerndoelen voor taal, rekenen en wereldoriëntatie en de leerdoelen van het Nibud. Een hele puzzel. Maar wel een waar veel scholen hun voordeel mee kunnen doen. Tijdens de bijeenkomst klonk dan ook regelmatig de vraag: ‘hoe voorkomen we dat we allemaal het wiel opnieuw uitvinden?’

Een aantal leerkrachten werkt al op eigen initiatief aan kennisdeling. Zo zijn brugfunctionarissen in Zeeland een gezamenlijke appgroep gestart om ervaringen uit te wisselen. “Veel kennisbijeenkomsten zijn in de Randstad”, vertelt een van hen. “Daardoor kosten ze ons veel tijd en die hebben we niet altijd. Een voordeel van zo’n lokale appgroep is bovendien dat je kunt inspelen op de lokale situatie en cultuur. Want in Zeeland praten we op een andere manier over geld dan in de stad. 

Geen standaardaanpak

Tijdens de bijeenkomst werd duidelijk dat er verschillende manieren zijn om financiële educatie meer aandacht te geven. En dat elke school daarbij andere uitdagingen en oplossingen heeft. Er is dan ook geen standaardaanpak. Het team van geldlessen.nl blijft zich inspannen om scholen te ondersteunen bij de inbedding van financiële educatie. Dat doet ze oa door scholen met elkaar te verbinden via het leernetwerk Financiële educatie po en succesvolle initiatieven en tips te verspreiden.

Meer weten?

• De subsidie financiële educatie is aan te vragen tot maandag 16 maart 17:00 uur. Ga naar geldlessen.nl /subsidie voor meer info.
• Wel subsidie ontvangen voor jouw school maar nog geen lid van het leernetwerk Financiële educatie po? Neem dan contact met ons op.
• Doe mee met de Week van het Geld door met het gratis themapakket en gastlessen leerlingen te leren over geldsprookjes.
• Kijk voor meer info en lesmateriaal op geldlessen.nl/basisonderwijs