IKC De Kameleon: ‘Uiteindelijk hopen we op een opener gesprek over geld’

De Kameleon is een Integraal Kindcentrum (IKC) in Haaksbergen met een grote variatie aan leerlingen en culturen. Samen met de basisschool Het Palet binnen ontving de school in 2025 subsidie voor financiële educatie. Leerkrachten Eveline Ekkelenkamp-van der Werf en Merle Tenhagen kregen de vraag om met behulp van die subsidie een leerlijn te ontwikkelen. In dit artikel delen ze hun ervaringen en tips.

Eveline: “Als het gaat om geldzaken is de overgang van onze leerlingen naar het voortgezet onderwijs best groot. Dat horen we onder meer tijdens het tafeltjes-overleg: het regionale overleg met middelbare scholen. Leerlingen krijgen daar bijvoorbeeld volop te maken met influencers. Op een leeftijd dat ze erg beïnvloedbaar zijn. Eén van de redenen om meer te willen doen aan financiële educatie is om kinderen beter op die situatie voor te bereiden.”

Merle: “Ook wilden we iets met de verschillen tussen ‘arm en rijk’. Onze school staat in een wijk waar die verschillen soms heel groot zijn. Dat merk je bijvoorbeeld tijdens de feestdagen. Sommige kinderen vinden het heel normaal om met Sinterklaas én Kerst grote cadeaus te krijgen. Andere kinderen krijgen minder, veel kleinere of misschien helemaal geen cadeaus. We vinden het belangrijk dat onze leerlingen zich daar bewust van zijn. En dat ze snappen dat het niet vanzelfsprekend is dat je alles wat je wilt ook krijgt.”

Aansluiting op VierKeerWijzer

Eveline: “Toen we de subsidie kregen toegewezen zijn we vanuit de kerndoelen van SLO en Nibud gaan denken: hoe kunnen we die op onze school in praktijk brengen? En hoe vertalen we die naar de verschillende leeftijdsgroepen? We besloten daarvoor aan te sluiten bij VierKeerWijzer: onze methode voor wereldoriëntatie. In de onderbouw gaat het om een eerste kennismaking met geld. Daar oefenen we bijvoorbeeld met het herkennen van biljetten en munten. In de bovenbouw gaan we wat dieper in op de rol van reclame. Waar kom je het tegen? En wat is de rol van influencers?” 

Merle: “We hebben er in dit eerste lesjaar voor gekozen om te focussen op drie periodes: de Week van het geld, de decembermaand en de periode voorafgaand aan de zomervakantie. Richting de vakantie komen de verschillen tussen kinderen vaak heel duidelijk naar voren. Er zijn bijvoorbeeld kinderen die het heel normaal vinden om met het vliegtuig op vakantie te gaan. Met opdrachtjes proberen we ze ervan bewust te maken dat vakanties en andere leuke activiteiten geld kosten. En dat niet alle gezinnen dat even makkelijk kunnen betalen.”

Eveline: “In groep 3 en 4 delen we bijvoorbeeld muntjes uit die ze in een spelvorm op verschillende manieren kunnen uitgeven. Kiezen ze dan voor Dierenpark Amersfoort en willen ze daar bepaalde dieren zien? Of besteden ze hun muntjes liever aan iets lekkers te eten of te drinken? Het gaat bij deze groepen nog niet eens om een concreet geldbedrag, maar wel om het gevoel van een beperkt budget. Zo leren ze dat ze soms moeten kiezen. Op basis van hun eigen behoeften.”

Merle: “In de bovenbouw werken we dat nog wat meer uit. Dan hebben we het over een week op vakantie gaan. En kunnen ze bijvoorbeeld kiezen tussen Egypte en Zuid-Afrika. We gaan dan ook wat dieper in op die landen en sluiten daarmee aan op de doelen vanuit VierKeerWijzer. Zo past het allemaal mooi in elkaar.

In de midden- en bovenbouw werken we ook met gastlessen. Bijvoorbeeld door jongerenwerkers. Zij zijn vaker bij ons op school en weten wat er speelt. Daardoor kunnen zij met echte voorbeelden uit de buurt werken. Tijdens de Week van het geld hadden we ook een medewerker van de bank te gast.”

Leerkrachten zijn positief

Merle: “Door de koppeling aan VierKeerWijzer krijgen alle leerlingen in ieder geval een vorm van financiële educatie. Daarnaast bieden we nog optioneel lesmateriaal aan, zoals suggesties voor voorleesboeken en taallessen. Leerkrachten zijn positief over deze aanpak. Dat blijkt uit de evaluatieformulieren die we ze aan het einde van een periode sturen. Leerkrachten vinden het fijn om volledig uitgewerkte lessen te krijgen en geven aan dat ze goed passen bij de doelgroepen. Het levert soms mooie gesprekken op met kinderen. Over onderwerpen die anders niet zo snel benoemd worden, zoals die verschillen tussen arm en rijk.”

Eveline: “Natuurlijk zijn er ook collega's die er wat minder tijd aan besteden. We proberen ze daar dan toch op aan te spreken, want uiteindelijk wil je een duidelijke leerlijn. Wat helpt is om leerkrachten keuzes te geven voor de invulling. We bieden dan bijvoorbeeld teksten aan met opdrachten over verschillende thema’s rondom financiële educatie, zoals sparen of lenen. Leerkrachten kunnen dan zelf een tekst kiezen en daarmee aansluiten op wat er op dat moment in de klas speelt. En daar dan vervolgens met leerlingen over praten.”

Masterclass en e-learning

Merle: “Volgend schooljaar willen we meer de diepte in met onze financiële educatie. Daar willen we onze leerkrachten nauw bij betrekken. Voor de startvergadering in augustus hebben we iemand uitgenodigd die een masterclass gaat geven over financiële educatie. Dat hadden we al meegenomen in onze subsidieaanvraag. Hier zit vervolgens ook nog een e-learning aan vast. Daarmee gaan we ook wat meer in op de rol van ouders.”

Eveline: “We hopen dat kinderen straks ook thuis opener over geld kunnen praten. En dat ze kritischer worden. Ik denk dat we dan geslaagd zijn met dit traject. Dan staat er niet alleen een volledige leerlijn die we er elk jaar bij kunnen pakken, maar merken we ook dat kinderen echt andere gesprekken gaan voeren over geld.”  

Over De Kameleon

IKC De Kameleon en Het Palet in Haaksbergen hebben beiden een grote variatie aan leerlingen en culturen. De Kameleon heeft 230 leerlingen en Het Palet 340 leerlingen.